«Կուզեմ միայն, որ կիրակի օրերին մինչև ցերեկվա ժամը 3-ը գոնե «մարշրուտնի» լինի, որ եկեղեցի… ոտքով չգնամ. հենակներով արդեն հոգնում եմ »

Լարիսայի այս միտքը շարունակություն ուներ. «…Որովհետև առաջ այդչափ չէի հոգնում, հիմա ինձ համար ֆիզիկապես շատ ավելի դժվար է: Տաքսու համար ես վճարել չեմ կարող իմ ամսական 11 200 դրամ թոշակով  ու 10 000 դրամ նպաստով, իսկ զույգ հենակներով, Գորիսի փողոցներով ու…մայթերով «Օդկայանից»  մինչ քաղաքի կենտրոնում գտնվող սուրբ Գր. Լուսավորիչ եկեղեցի գնալ – գալը… Խոստովանեմ` ահավոր հոգնում եմ, բայց չգնալ չեմ կարող. քանի կա’մ էս երկրի վրա, ես պիտի գնամ, պիտի կիրակնօրյա պատարագին ներկա լինեմ, պիտի մոմ վառեմ ու փառաբանեմ, հետո տուն գամ, հանգիստ առնեմ բազմոցին` իմ սիրելի նկարի առջև, ու վայելեմ հոգուս թեթևությունը, թեթևություն, որ իջնում է նաև մարմնիս վրա. փա՜ռք Աստծո…» :

«ԾԱՂԻԿՆԵՐԸ ՄԵՆԱԿ ՄՆԱԼ ՉԵՆ ՍԻՐՈՒՄ»

Շուրջ 4 ամիս է, ինչ Լարիսան մենակ է ապրում: Հայրը` Գևորգ Դոլբաքյանը, 4 ամիս առաջ է մահացել: 6 տարի է, ինչ մայրը` Սոնան, չկա. նրանք Հայաստան, Գորիս  ներգաղթել էին 1947- ին, այստեղ ծանոթացել, ընտանիք են կազմել: Եղբայրը` Հովսեփը, վաղուց Ռուսաստանում է, Լուսինեն էլ Կապանում է ապրում: Գորիսում միայն Մարիամն է` իր ընտանիքով: «Նրանք բոլորն էլ ուշադիր են իմ նկատմամբ, հոգ են տանում` ինչքան կարողանում են, բայց իրենք էլ հեշտ չեն ապրում` ծերը ծերին հազիվ են հասցնում: Մարիամենց տուն էլի մեկ – մեկ  գնում եմ, ինքը, իր աղջիկներից Նոնան ու Կարմենն ինձ տան ծանր գործերում շատ են օգնում, ապրե’ն: Բայց Լուսինեին, ցավոք, հաճախ եմ մերժում, որովհետև միայն գնալ – գալս  3 000 դրամ է նստում, հետո էլ` տուն ես գնում, թեկուզ քրոջդ տունն է, կուզես չէ՞դատարկ չգնալ, մի լավ բան հետդ տանել, ախր, ես էլ հայ մարդ եմ, դեռ չասած` գորիսեցի մարդ, ծնողներս էլ օջախ մտնել – դուրս գալու իրենց կարգն ու կանոնն ունեին, – հեռու – հեռվում հանգրվանած մտազբաղ հայացքով պատմում էր Լարիսան: – Ճանապարհի, տրանսպորտի հետ կապված ֆիզիկական դժվարությունների մասին, որոնց փորձում եմ…չհանձնվել, դեռ չեմ ասում: Մոռացա` բա ծաղիկնե՞րս. օրեր առաջ լավ չէի` թունավորվել էի, ու մի շաբաթ քույրիկիս տանն էի մնում: Հետ եկա, տեսնեմ` նեղացել են: Հա’, հա’, լուրջ եմ ասում, նեղանում են. տեղները արևոտ, բոլ – բոլ ջրել էի, բայց, տե’ս, տերևները կախ են: Ոչի’նչ, կհաշտվենք: Ծաղիկները մենակ մնալ չեն սիրում… Խոսքս կիսատ մնաց, շարունակեմ` փա՜ռք Աստծո, ես զորու եմ ու  սիրում եմ …ինքս ինձ ու հյուրերիս սպասարկել, եփել – թխել եմ սիրում, մաքուր, հավաք, տեղը տեղին տուն եմ սիրում: Ես իմ շրջապատն ունեմ, հիանալի հարևաններ ունեմ: Օրվա ամենասպասածս պահը նրանց հետ մեր տանը սուրճի սեղանի շուրջ նստելն է, բայց ասեմ, որ հեչ չեմ սիրում բամբասելն ու բամբասողներին. իմ շրջապատում էդ տեսակներից չկան: Սիրում եմ թեթև, աշխույժ, հումորով, գորիսեցու ասած` նավսը թեթև  մարդկանց» :

***

Կոկիկությամբ ու մաքրությամբ, իսկապես, շողարձակող տան ճաշասենյակում, Լարիսայի սիրով ու խնամքով պատրաստած սուրճի սեղանի շուրջ և’ զրուցում  էի նրա հետ, և’ շարունակ մտածում, թե որքա՜ն անքննելի են Աստծո գործերը, թե որչա՜փ մոտ, կողք – կողքի  կարող են լինել ցավն ու լույսը, հոգսն ու ուժը, կսկիծն ու կորովը: Եվ այս… ամենի հետ, այս ամենի կողքին` գոհացումը, հավատը, սերն իր նմանի նկատմամբ, բարությունը, երբ Բարձրյալից, աշխարհից, մարդկությունից ու նախախնամությունից խռով ու ներփակ լինելու դաժան ու ցավալի պատճառը դաջված է նրա ճակատագրին ողջ ու գոյությանը…Դե’, այս պարագայում, եկ ու հասկացիր, պինդ ու ձիգ, գոնե արտաքուստ այնքա՜ ն հաջողակ մարդկանց նվվոցի չափ անվերջանալի,  ծորուն տրտունջն ու իրենց ծնունդն անիծելը, էս կյանքի իմաստը չտեսնելը, չգոհանալը, չկշտանալը, «հարևանի կնոջ գեղեցիկ լինելու»  պատճառով քունը կորցնելը, միշտ սառն ու զուլալ ջուր խմելն ու երբեք…վերև չնայելը, խմած ակը պղծելուց չզարհուրելը, ինքն իր ու կողքինների միսն ուտելը… Ե’կ ու համադրիր…

***

«ԵՍ ԸՆԿԵՐՆԵՐԻՍ… ՆՄԱՆ ՉԷԻ, ՈՒ ԴՊՐՈՑՆ ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ՉԷՐ»

« 5 տարեկան էի, երբ մի անգամ ընկա, ազդրիցս սրսկեցին, ասում են` ինֆեկցիա անցավ, ոտքիս ներվը սկսեց կուչ գալ ու ոտքիս աճի ու սնուցման հետ սկսեցին լուրջ խնդիրներ առաջանալ. ոտքս սկսեց ինձ չծառայել: Ու հետո, ինչ հիշում եմ` հենակներով եմ: Դպրոց մինչ 3 – րդ դասարան գնացի, հետո ուսուցչուհիս` ընկ. Աղայանը, իմ ծնողներին ասաց` մե’ղք է էդ երեխան, խի՞եք չարչարում, ու ես էլ, որ ընկերներիս…նման չէի, ասես, դեմ չէի  միշտ ու ամեն օր նրանց կողքին չլինելուն, չնեղվելուն, բացի այդ էլ` շատ էի բացակայում, անընդհատ առողջական խնդիրներ էի ունենում: Խնդիր էր գնալ – հետ գալս, տրանսպորտի` ինձ համար մշտական անհարմարությունը: Բայց մի բան ասե՞մ` ես միշտ այնպիսի՜ կարոտով եմ հիշում դպրոցի աշխուժությունը, ի՜նչ արած…» , – բարի, բայց տխրամած դեմքին կուչ ածած ցավը պարտակել փորձելով` պատմում էր Լարիսան: – Այդպես տարիներ անցան: 12 տարի առաջ ոտքիս ոսկորի հետ կապված խնդիրներն առավել խորացան, ցավերս անտանելի դարձան: Համարյա մեկ տարի  շարունակ ոտքս վիրակապելու էի գնում` մերձավորներիս, ընկերուհիներիս ուղեկցությամբ. – դեմքին ցավի ակամա վերազգացողություն` պատմում էր Լարիսան: – Ինչպես երախտագիտությամբ չմտաբերեմ իմ ընկերուհի, հրաշալի մարդ  Թերեզային, որն ինձ հետ կիսում էր ցավս, Աստծո ամեն օր հետս հիվանդանոց էր գալիս ու ինձ համար ամեն առումով ու ամեն տեղ պայքարում: Ի՜նչ լավ է, որ կան այդպիսի` Թերեզայի նման  հրաշք էությամբ մարդիկ, որոնց համար չկա իմ ու քո ցավ…Իսկ բժիշկ Խուրշուդյանի ջանքերն ինձ օգնելու, ցավս մեղմելու, հիվանդությունս կանխելու ուղղությամբ ես երբեք մոռանալ չեմ կարող: Չմոռանամ վիրաբուժական կաբինետի բուժքույր Անահիտին, թերավպևտ, իմ շատ սիրելի ու հոգատար բժշկուհի Աիդային, Երևանից` բժիշկ Գինոսյանին, պրոթեզի վարպետ Սահակին,  մյուսներին…» :

…12 տարի առաջ Լարիսայի  հիվանդությունն արագ զարգացում է ապրել`լրջորեն սպառնալով նրա կյանքին: Փրկության միակ ելքն անհապաղ վիրահատությունն էր: Երջանիկ զուգադիպությամբ այդ օրերին աշխատանքային այցով Գորիսում էր նախարարության գլխավոր վիրաբույժը: Նրա որոշմամբ ու բժշկասոցիալական փորձագիտական հանձնաժողովի ուղեգրով, Լարիսայի վիրահատությունը` ոտքի ամպուտացիան, իրականացվեց Երևանում` «Նորք Մարաշ»  բժշկական կենտրոնում: Որոշ ժամանակ անց` ապաքինվելուց  հետո, նա արդեն աջ ոտքին պրոթեզ էր կրում: «Դրսում ես միշտ հենակներով եմ: Պրոթեզ միայն տանն եմ կրում, ասեմ, որ երկար կրելուց անհարմարություններ եմ ունենում: 3 տարին մեկ այն Երևանում նորացվում – փոխվում է: Եվ վիրահատությունս, և պրոթեզավորումը պետությունն է հոգացել, ես հոգում եմ միայն գնալ – գալու ծախսերը, որի հետ կապված դժվարություններ հիմա էլ ունեմ, բայց վիրահատության գնալուս հետ կապված շատ դառը հուշեր ունեմ: Անհապաղ պիտի վիրահատության գնայի, բայց գրոշ անգամ չունեինք: Դժվար տարիներ էին, ընկերներս իմ անունով հաշիվ բացեցին, «Զանգեզուրում»  իմ վիճակի ու հաշվի մասին գրեցին, բայց հաշիվս այդպես էլ ոչ ոքի չհետաքրքրեց: Թերեզայի ականջը կանչի` ամբողջ քաղաքով մեկ նա սկզբում մենակ, հետո էլ ինձ հետը տանելով` փող էր հայթայթում, որ ես ու մայրս կարողանանք Երևան հասնել, մնալ ու հաջողության դեպքում …հետ գալ:  Բայց բարի մարդիկ գտնվեցին, դեմքներիս դուռ փակողներ էլ եղան. կյանք է, Աստված ամենքի հետ…

« ԲԱՅՑ ՁԵՌՔՍ ՈՒ ՄԻՏՔՍ ՀՈ ԱՌՈՂՋ ԵՆ, ԵՍ ԿԱՐՈՂ ԷԻ ԱՇԽԱՏԵԼ ՈՒ ՍՏԱԺ ՈՒՆԵՆԱԼ, ԵԹԵ…»

Հիմա հեռուստատեսությամբ տեսնում եմ, որ շատ երկրներում սահմանափակ հնարավորություններ ունեցող մարդիկ բոլորի պես և’ դպրոց են գնում, և’ կարգին կրթություն են ստանում, և’ արհեստ են սովորում, և’ աշխատում են, և’ վաստակում են, և’ հանգստանում են, և’ սիրում, սիրվում ու ընտանիք են կազմում, և հասարակության շրջանում, մյուսներին համարյա հավասար, ակտիվ մարդիկ են: Մեր երկրում էլ այդ ուղղությամբ քայլեր են անում` VivaCell -ը` օրինակ: Բայց, որ դա շատ տեղերում ու շատերին հասու լինի, նախ պիտի բոլոր շենքերը, բնակարաններն էն գլխից հարմար կառուցված  լինեն, տրանսպորտից օգտվելը ֆիզիկական անհարմարություններ հնարավորինս քիչ ստեղծի, իրար հետ կողք – կողքի լինելուն հասարակությունը սովորի ու սովորական ընդունի, հետո նոր միայն ասեն` մենք ձեր մասին հոգ ենք տանում, մտածում ենք: Հիշում եմ, մի անգամ ինձ մի հանդիպման հրավիրեցին, որ  3 – րդ հարկում էր ու դեռ օժանդակ մյուս հարմարությունների մասին լռում եմ…Չնայած ես գնացի ու մասնակցեցի, բայց դա մեր մասին մտածե՞լ էր, թե՞մեր մասնակցությունն ապահովելով` իրենց գործը …մակարդակով անել» , – դառը մի հեգնանքով հիշեց Լարիսան: – Եթե պետությունը կյանքն ինձ հասանելի դարձներ,  ես էլ կուզենայի, կձգտեի, ինձնից կախված ամեն բան կանեի` իմ, իմ այսօրվա ու իմ վաղվա համար: 48 տարեկան եմ ու վաղ մանկությունից կարում, գործում ու ասեղնագործում եմ: Կանայք հավանում են իմ ձեռքի գործը, շատ հաճույքով եմ նվիրում, ժամանակին շատ պատվերներ էլ էի վերցնում: Հիմա համարյա չեմ անում, որովհետև աչքերես շուտ են հոգնում, հետո էլ նեղվում եմ, երբ ժամանակ են դնում. էս աշխարհում հիմա ես ուզում եմ, գոնե, իմ ժամանակի տերը լինել: Միտքս էլի կիսատ մնաց, եթե փոքրիկ արտադրամասի նման մի բան լիներ, գնալ – գալը հեշտ լիներ, ես, որ հաշմանդամության առաջին խումբ ունեմ, միևնուն է` միշտ էլ հաճույքով կգնայի ու կաշխատեի: Էսօր էլ մի քիչ գոնե ստաժ կունենայի, մի քիչ մարդավայել թոշակ կստանայի. մտքովս ու սրտովս շատ բան են անցնում, բայց գիտեմ, որ  21 200 դրամն իմ վերին սահմանն է: Օրինակ` էս վերջին թոշակս, մի քանի դրամի տարբերությամբ, թողեցի փոստում` հեռախոսի ու կոմունալ վարձերը փակեցի: Ախր, ես էլ հյուր եմ գնում ու հյուր ընդունում, ուրախություն ու տխրություն եմ կիսում, մարդ եմ` սիրտս մի բան է ուզում. կամ` կին արմատ եմ` ինձ էլ որոշ բաներ են պետք…Ես իմ մանկության, իմ հայրական տանն եմ ապրում, հորիցս հետո տանտերը եղբայս է` Հովսեփը, պատկերացնո՞ւմ եք իմ կարգավիճակով, իմ ֆինանսական հնարավորություններով մարդուն, որը, Աստված մի արասցե, անկյուն էլ չունենա  …Լաց չեմ լինում, մերձավորներս օգնում են, ձեռքիս աշխատանքով եմ մեկ – մեկ մի բան վաստակում, բայց ասեմ` սուտ է, ընդամենը խոսք է, որ ասում են, թե հաշմանդամը բոլորին հավասար հասարակություն պիտի մտնի: Լավ, մտնեմ` ինչպիսի՞պայմաններով, ո՞վ է ինձ սպասում, ո՞ր…թեքահարթակով…Կաշխատեի`  ձեռքերս ու միտքս հո առո՞ղջ են» , – սեղանին դրված նուրբ վարդագույն կիսատ գործի շյուղերն արագ խաղացնելով ու, ցավոք, իր փափագի երբևէ իրականություն դառնալու անհնարինությանը այլևս չկասկածող մարդու պարտակած դառնությամբ,  մտքերն անխոս  թելին պահ տվեց Լարիսան…Մենք երկուսով դադար առանք հեռուստաէկրանին, լռեցինք, մեր խոնավ հայացքները էկրանը հատել ու հեռվում… խոնարհվել էին: Ի վերջո, կինը որքա՜ն է թույլ լինել ուզում, ու Լարիսան…Մեզ մի իրեղեն հանգրվան էր պետք, որ իջնեինք գետնին ու…նախ ձևացնեինք, հետո նորից ուժ ու լույս ներառեինք…

«ԱՅՍ` ՆԱԽՇԵՐԻ ՈՒ ՇՅՈՒՂԵՐԻ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ, ԵՍ ՆՄԱՆ ԵՄ ԻՄ ԵՐԱԶՆԵՐԻ ԱՂՋԿԱՆ` ԻՆՁ…»

…Իմ խնդրանքով Լարիսան սիրով ցույց տվեց իր գործած հագուստների, ասեղնագործած սփռոցների յուրօրինակ նմուշներից: « Սա էլ Տիրոջ շնորհն է, որ ես կարողանում եմ  առանց… աշխատանքային ստաժի իմ աշխատանքն ունենալ, – դեմքին նորից ձիգ ու տարածուն մի հեգնանք – գոհունակություն` նկատում է Լարիսան: – Այո’,  ինքս ինձ հետ մնալու առիթ ու ժամանակ ճակատագրի բերումով շա՜տ ունեմ, բայց գործելը մի ուրիշ բան է, սա մի ուրիշ աշխարհ է, այստեղ տերը դու ես ու քո երևակայությունը, և զրույցդ էլ աշխարհի լավ ու վատի մասին էլի… քեզ հետ է: Այս` նախշերի ու շյուղերի աշխարհում, ես ոչ մեկից կախվածություն չունեմ, ես նման եմ իմ երազների աղջկան` ինձ…» , – ասեղնագործ, ասես անձեռակերտ սփռոցները, կանացի նրբահյուս  սվիտերները, հյութալի գույներով մանկական գլխարկներն ու «բաբուլիկները»   մահճակալին փռելով, մինչ այդ չեղած ոգևորությամբ, բարձրաձայն մտորում էր նա: Այդ սենյակից դուրս գալուց առաջ նա, կարմիր – սպիտակ – կանաչ գույների համադրությամբ, ասեղների համար գործած հետաքրքիր ու մարմին առած մի… մտածում էլ սիրով ինձ նվիրեց` դիմադրության իմ փորձն արագ կանխելով.» Մեր տանն առաջին անգամն ես, չէ՞: Հայի տուն է…» :

«ՀԱՎԱՏԱՑԵ’Ք` ԽՂՃԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՎԵԼԻ ՄԵԾ ՑԱՎ է, ՔԱՆ ԻՆՔԸ` ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆԸ»

«Գիտե՞ք` ես ոչ մեկից նեղացած չեմ, ամեն մարդ իր կյանքն ունի, իր ու իր ընտանիքի խնդիրները: Բայց պետությունը պիտի իր բոլոր քաղաքացիների մասին հավասարապես հոգ տանի: Ինձ, իմ սերնդակիցներին դա չհասավ. ո՞վ երբևէ հիշեց, ծեծեց մեր տան դուռն ու ասաց, որ եկել է այսինչ բանով օգնելու. պետությանն ու պետական կառույցները նկատի ունեմ: Տարիներ առաջ էլի երբեմն հիշում էին. տարատեսակ օգնություններ կային, հանգստյան ուղեգրեր էին տրամադրում: Օրինակ, մի 8 տարի առաջ ես ուղեգրով Կարմիր Խաչի առողջարանում հանգստացա…Հիմա ինձ տրվում են թոշակը, նպաստը, անվասայլակը, հենակները, պրոթեզը, պրոթեզի կոշիկներն ու որոշակի դեղորայք: Երկա՞ր թվարկում էր, ապրե’ն, շա’տ ապրեն, կարող էր այդ էլ չլինել, բայց այդտեղ ես չտեսա… ինձ` մարդուն, կնոջը, որ բոլորի պես ծննդյան ու ապրելու հավասար իրավունքով է, որ հենակ – պրոթեզից բացի այս աշխարհում կարոտում է իր նմանի հետ շփվել – հաղորդակցվելուն` մարդ, քաղաքացի զգալուն… Աստված տա, որ այսուհետ ոչ մի հողեղեն սահմանափակ հնարավորությունների խնդիր չունենա, բայց կյանք է…Ու պետությունը կարող է այնպես անել, որ այն մեկուսացումը, որ ես, մենք ապրեցինք, ուրիշները չապրեն, այնպես անեն, որ հասանելի` թեքահարթակներով կամ վերելակներով լինեն  կառուցվող բոլոր շենքերը, տրանսպորտը, օժանդակ բոլոր կառույցները լինեն մատչելի, որ հասարակությունը հաշմանդամությանը  խղճահարությամբ չվերաբերի: Հավատացեք` խղճահարությունն ավելի մեծ ցավ է, քան հենց ինքը` հիվանդությունը…Չտեսնելուն թո’ղ տան, բայց չխղճան: Ինչո՞ւ են խղճում. ես, օրինակ, Տիրոջ պահած մարդ եմ, մի քանի անգամ էն աշխարհից ես նրա կամքով, բժիշկների օգնությամբ հետ եմ եկել: Ախր, խղճալն էլ պետությունից է գալիս. եթե մենք էն գլխից միասին լինելու` մեծանալու, կրթվելու, աշխատելու հավասար հնարավորություններ ու պայմաններ ունենայինք, խղճահարությունն էլ… փոխադարձ սիրո ու հարգանքի տեսք կունենար, օգտակար, նեցուկ լինելու ցանկությունն էլ մեզ համար սովորական կլիներ և մեզ չէր ճնշի ու նեղի: Պետությունն ու նրա գլխին կանգնած մարդիկ պիտի միշտ հիշեն, որ մենք ` բոլորս, մորից մեկ ու մերկ ենք ծնվում…Է՜հ, ոչի’նչ, լա’վ է լինելու» , – սրանք Լարիսայի` մեր բաժանումին ու հրաժեշտին նախորդած  խոսքերն էին:

«ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՄՈԹ ԲԱՆ ՉԷ, ԱՆՆԵՐԵԼԻՆ ԱՅՆ ԹԱՔՑՆԵԼՆ ՈՒ ԲԺԻՇԿԻՆ ՉԴԻՄԵԼՆ Է» ,-

ասում է բժիշկ Վ. Խուրշուդյանը

Լարիսայի առողջության կայունության մասին մասնագետի  խոսք լսելու իմ ներքին ցանկությո՞ւնն էր, թե՞Լարիսայի մարդկային տեսակն ու… լավատեսությունն էլի մեկի` նրան ավելի վաղուց ու մոտիկից ճանաչողի հետ համատեղ ընկալելու պահանջը, չգիտեմ` ես հանդիպման գնացի «Գորիսի բժշկական կենտրոն»  ՓԲԸ – ի պոլիկլինիկական բաժանմունքի վիրաբուժական բաժնի բժիշկ, Լարիսայի զրույցում երախտագիտությամբ հիշատակված Վիտալի Խուրշուդյանի մոտ: Այցիս նպտակի մասին հենց առաջին իսկ իրազեկումից հետո, մոտ կեսդարյա աշխատանքային կենսագությամբ բժիշկը նախ լայն ժպտաց ու հետո ծանր հոգոցով ասաց. «Լարիսան իմ ողջ պրակտիկայի ամենաուժեղ հիվանդներից է: Կնոջ, առանձնապես հիվանդ կնոջ պարագայում, դաժան է «ուժեղ»  բառն արտաբերելը, բայց նա ինքն է իրեն ուժ  ներշնչում, չի նահանջում, չի կոտրվում: Մարմնի տարբեր մասերի, կոնկրետ իր պարագայում, հիմնականում վերջույթների հաճախակի սրացումներով խրոնիկական օստիոմելիտը, իսկապես, լուրջ հիվանդություն է: Եկավ մի ժամանակ, որ նրա կյանքի փրկության միակ ելքը ամպուտացիան էր, որին նա գնաց…» Գիտե՞ք, ի՞նչն էր ինձ միշտ հուզում, զարմացնում ու հիացնում. նա կաբինետի մոտ հերթի էր սպասում ինչպես բոլորը` իր նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրություն չսպասելով ու չպարտադրելով, – զրույցին ակամա միացավ կաբինետի բուժքույր Անահիտ Թևոսյանը: – Ցավոք, նրանից սովորելու շատ բան ունեն որոշ…առողջ երիտասարդներ» : « Քանի որ, ի դեմս Լարիսայի, առիթը ներկայացավ սահմանափակ հնարավորություններ ունեցող մարդկանց մասին խոսելու, կրկին կուզեի դիմել  մեր բնակչությանը, – զրույցը շարունակեց բժիշկը: – Սիրելի’ ժողովուրդ, ամոթ չէ առողջական խնդիր ունենալը, ամոթ չէ բժիշկին դիմելը, աններելին հիվանդությունը թաքցնելն է, այն առավել խորացնելն ու բարդացնելն է, մանավանդ, երբ սոցիալական անբարենպաստ ֆոնն ու շատ ուրիշ գործոններ հիվանդությունների, մեղմ ասած, բարեկամները չեն:  Հավատացեք` որքա՜ն մարդիկ ավելի հեշտ ու առանց կարծրատիպերի կապրեին, եթե հիվանդությունները վաղ շրջանում բուժվեին կամ կանխվեին: Սիրելի’  ծնողներ, լավ ու վատ, բժիշկին դիմելու կամ թաքուն պահելու հիվանդություններ չեն լինում, հաշմանդամությունը…պատիժ չէ, այն որևէ մի` մարդուն բնորոշ  հիվանդության աստիճան է`խումբ, որով և որի հետ կարելի է և’ ապրել , և’ աշխատել, և’ կյանքը զգալ ու վայելել: Մնում է բառի կարծրատիպը հաղթահարել…Երկրում տարվող պետական քաղաքականությունն էլ այս հարցում վերանայման, լուրջ վերանայման կարիք ունի. նվազ ու տկար է ուշադրությունը հատուկ կարիքներ ունեցող մարդկանց նկատմամբ. սա այն ոլորտն է, որի բարեփոխումների մասին խոսելիս երկրի տնտեսական  վիճակը չի կարելի շահարկել…

Հիմա առողջ մարդիկ են ամեն կերպ ու ամեն…գնով ջանում հաշմանդամության խումբ ստանալ: Գուցե սրա պատճառներն էլ շատ խո՞րն են: Թե՞բարոյականությունն է վերջնականապես խեղված ու…հաշմված…» :

***

Հետաքրքրքիր էին  սահմանափակ հնարավորություններ ունեցող մարդկանց ու պետական կառույցների հատումներն, օրինակ, Սյունիքի մարզպետարանի աշխատակազմի Գորիսի Սոցիալական ծառայությունների տարածքային գործակալության, Սոցիալական ապահովության պետական ծառայության Գորիսի տարածքային բաժնի, «Զբաղվածության պետական ծառայություն»  գործակալության Գորիսի զբաղվածության տարածքային կենտրոնի հետ: …Հաստատություններն իրենց գործն անում են, վկայակոչում ու հավաստիացնում են` օրենքի տառին համապատասխան. ընտանկան նպաստն ու ըստ «Հաշմանդամի վերականգնողական անհատական ծրագրի» ` հաշմանդամության պարագաները ժամանակին տրվում են, հաշմանդամության խմբին համապատասխան թոշակը` նույնպես, վերջին կառույցը կոնկրետ Լարիսայի պարագայում ասելիք ու անելիք չունի, որովհետև զբաղվածության կամ աշխատանքի տեղավորման խնդիրն պարզապես առկա չէ…

Այսինքն` պետությո’ւնը պիտի վերանայի հաշմանդամի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը, որ Լարիսայի առողջական վիճակով ու կարգավիճակով մարդը 48 տարեկանում, իր ֆինանսական խեղճ վիճակից նեղված ափսոսանքով չասի. « Եթե ես գոնե մի քիչ աշխատած լինեի ու ստաժ ունենայի, էսօր էլ մի քիչ մարդավայել թոշակ կստանայի» …

ՀԳ

Հավատում ես, որ տեսակի կոդը նախախնամությամբ է…

Իսկ պետությունն այն ի’նքն է գրում: Ու` կարող է վերանայել…

Լենա Հովսեփյան

"Բան ու Գործ" թերթ


Կարդացեք նաև